محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

مقدمه 6

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

وى به انواع عبادت واقف و عامل و در اصناف علوم كامل بود . هر گاه آثار او با آثار ديگران سنجيده شود ، برترى او ادراك مىشود . چيزى كه هست ، شهرت او در فقه و تفسير و علوم قرائت قرآن بر جنبه هاى ديگرش رجحان مىيافت . طبرى در همهء مذهبهاى فقهى ، بويژه فقه شافعى تبحر يافت . وى خود ده سالى به آن پاى بست بود و بر حسب آن فتوى مىداد ، اما چون به مسائل گوناگون برخورد و دشواريهاى آن را بررسى نمود ، سرانجام خود مذهبى ويژه بنياد نهاد ، و اصول آن را در آثار فقهى خود ، و نيز در اثرى مستقل با نام « لطيف القول » در هشتاد و سه باب بازنوشت . شمار دانشمندانى كه مذهب جريريه را برگزيدند اندك نيست ، و ابن نديم در كتاب خود باب ويژه اى به آنان اختصاص داد . ولى مذهب جريرى دير نپاييد و همچون مذهب اوزاعى پس از چندى از ميان رفت . ابو جعفر طبرى در شرافت نفس و مناعت طبع و پاكدامنى و پارسايى و پاكيزگى پوشش و اندام و حسن معاشرت و پرسيدن دوستان و رعايت احوال آنان به جايگاهى رسيد كه شايد كمتر كسى در زندگانى خود ديده باشد . طبرى مردى گندمگون و كشيده قامت و لاغر اندام و سياه چشم بود و زبانى گويا و فصيح ، و بيانى شيوا و گزيده داشت . سخنانش همواره به ملاطفت و نكته سنجى آميخته بود و در مجلسهاى خود داستانهاى دلپذير باز مىگفت . گذشته از پرهيزگارى ، مردى با فضيلت و شجاع بود و به آنچه علم داشت عمل مىكرد و در بيان عقايد دينى و باورهاى علمى خود از صراحت لهجه برخوردار بود ، چنان كه داورى او را دربارهء امام احمد حنبل ديديم . قفطى در اثر خود ، انباه الرواة مىنويسد كه : در احوال طبرى كتابى به نام « التحرير فى اخبار محمد بن جرير » تأليف نموده است كه كتابى آموزنده و لذتبخش و سرگرم كننده است ، ولى آن نيز در ميان كتابهاى گمشدهء او از ميان رفته و فراموش شده است .